Integracja sensoryczna obejmuje siedem głównych zmysłów, które współpracują ze sobą, pozwalając na prawidłowe funkcjonowanie w codziennym życiu. Każdy z nich ma swoje unikalne funkcje i znaczenie:
Dotyk (system taktylny)
Dotyk to najwcześniej rozwijający się zmysł, który odgrywa kluczową rolę w poznawaniu otoczenia i relacjach społecznych. Informuje nas o teksturze, temperaturze i sile nacisku.
• Przykłady zaburzeń: Niechęć do pewnych materiałów (np. wełny), unikanie kontaktu fizycznego lub wręcz przeciwnie – poszukiwanie intensywnych bodźców dotykowych, takich jak mocne przytulenie.
• Przykład terapii: Zabawy w piasku kinetycznym, dotykanie różnych tekstur, masaże sensoryczne.
Wzrok (system wzrokowy)
Wzrok dostarcza informacji o kształtach, kolorach, odległościach i ruchu. Jest niezbędny do nauki, orientacji w przestrzeni i nawiązywania kontaktu wzrokowego.
• Przykłady zaburzeń: Trudności w śledzeniu poruszających się obiektów, nadmierne rozpraszanie się jaskrawymi kolorami, niechęć do patrzenia w oczy.
• Przykład terapii: Ćwiczenia polegające na podążaniu wzrokiem za obiektem, układanie puzzli, zabawy wymagające skupienia na detalu.
Słuch (system słuchowy)
Słuch odpowiada za odbieranie i rozumienie dźwięków, co jest kluczowe w rozwoju języka i komunikacji.
• Przykłady zaburzeń: Nadwrażliwość na głośne dźwięki (np. odkurzacz), unikanie rozmów, trudności w lokalizacji źródła dźwięku.
• Przykład terapii: Ćwiczenia polegające na rozpoznawaniu dźwięków, słuchanie muzyki o różnym natężeniu, nauka naśladowania dźwięków.
Węch (system węchowy)
Węch pozwala na rozpoznawanie zapachów i ich wpływ na emocje oraz pamięć. Jest ściśle powiązany ze smakiem i reakcjami obronnymi organizmu.
• Przykłady zaburzeń: Silna niechęć do określonych zapachów, brak reakcji na intensywne aromaty.
• Przykład terapii: Zabawy zapachowe, np. rozpoznawanie zapachów przypraw czy kwiatów z zamkniętymi oczami.
Smak (system smakowy)
Zmysł smaku pomaga w rozpoznawaniu rodzajów pożywienia i ochronie przed spożyciem szkodliwych substancji.
• Przykłady zaburzeń: Wybiórczość pokarmowa, niechęć do nowych smaków, brak różnicowania smaków.
• Przykład terapii: Eksperymenty kulinarne, np. smakowanie różnych potraw, wprowadzanie nowych smaków stopniowo.
Równowaga (system przedsionkowy)
Zmysł równowagi odpowiada za kontrolę postawy ciała i orientację w przestrzeni. Jest kluczowy dla planowania ruchów.
• Przykłady zaburzeń: Lęk przed huśtawkami, trudności w utrzymaniu równowagi, nadmierne szukanie wrażeń ruchowych (np. kręcenie się w kółko).
• Przykład terapii: Ćwiczenia na równoważni, zabawy na huśtawkach, skakanie na trampolinie.
Czucie głębokie (propriocepcja)
Propriocepcja dostarcza informacji o pozycji i ruchu ciała. Umożliwia precyzyjne wykonywanie zadań ruchowych.
• Przykłady zaburzeń: Trudności w ocenie siły nacisku (np. za mocne ściskanie ołówka), niezgrabność ruchowa.
• Przykład terapii: Zabawy z ciężkimi przedmiotami, ćwiczenia siłowe, takie jak pchanie lub ciągnięcie obiektów.